Ang Panghalip ay salitang ginagamit panghalili o pamalit sa pangngalan.

MGA URI NG PANGHALIP
PANGHALIP PANAO ay salitang ginamit panghalili o pamalit sa ngalan ng tao o mga tao.
Halimbawa:
ako, ikaw, sayo, atin, amin, kita, siya, kata, kayo, tayo, sila, kami.

Tatlong Panauhan ng Panao

1. Nagsasalita - Ito ay mga panghalip na tumutukoy sa taong nagsasalaysay. Tinatawag din itong unang panauhan.
     Halimbawa:  ako, tayo at kami.

2. Kausap - Ito ay mga panghalip na nauukol sa taong kinakausap. Tinatawag din itong ikalawang panauhan.
    Halimbawa: ikaw, ka, kayo.

3. Pinag-uusapan - Ito ay mga panghalip na nauukol sa tanong pinag-uusapan. Tinatawag din itong ikatlong panauhan.

Kailanan ng Panghalip na Panao

1. Isahan - Ito ay panghalip na ginagamit at nauukol sa isang tao lamang.
    Halimbawa:
     Ako ay Filipino.
     Ikaw ay may karapatan at tungkulin sa bayan
     Siya rin ay marunong sumunod sa batas.
     Nararapat ka bang bigyan ng gantimpala?

2. Dalawahan - Ito ay panghalip na ginagamit at nauukol sa dalawang tao, ang nagsasalita at ang kausap.
    Halimbawa:
    Pinapatawad na kita.
    Kata ang magdala ng mga paninda ni Nanay.

3.  Maramihan - Ito ay panghalip na ginagamit at nauukol sa maraming tao o higit sa dalawang tao.
     Halimbawa:
     Tayo ay maligo sa dagat.
     Kami ay sasama sa pangunguha ni Tatay ng mga buko.
     Sila lamang ang magbabakasyon sa probinsiya.

PANGHALIP NA PAMATLIG ay mga salitang ginagamit sa pagtuturo ng isang tao, hayop, bagay, lunan o pangyayari.

Tatlong Kalagayan ng mga Uri ng Panghalip Pamatlig

•  Malapit sa nagsasalita:

•  ito, ire, yari, nito, nire, niyari, ganito, ganire, gayari, dito, dine, ayto, ere, heto. 

•  Malapit sa kausap:

• iyan, niyan, ganyan, diyan, hayan, aya

• Malapit sa pinag-uusapan:

•  iyan, niyon, ganoon, gayon, doon, hayun, ayun
  

PANGHALIP PANANONG ay mga salitang kumakatawan sa ngalan ng tao o bagay. Ito ay karaniwang ginagamit na kaganapang pansimumo at hindi simuno.

• Ano ang nais mo?
• Sino ang dapat managot sa aksidenteng naganap?
• Kaninong anak ang nagkamit ng Unang Karangalan? 
• Sino - sa tao?
• Kanino at nino - taong nag-aari ng panghalip
• Ano at atin - sa mga bagay
• Bakit - sa dahilan
• Paano - sa pamaraan ng pagkakagawa ng bagay
• Kailan - sa panahon o oras
• Saan at nasaan - sa lugar.

PANGHALIP NA PANAKLAW ay mga salitang may sinasakop na kaisahan, dami o kalahatan ng mga panghalip na ito.
Kaisahan: isa, isa pa, iba, balana
Dami o Kalahatan: lahat, tanaw, madla, pawa
Galing sa ibang Panghalip: anuman, sinuman, alinman, kailanman, saanman, gaanuman, magkanuman, kuwan at ano.
  

1. Karaniwan o Tuwid na ayos ng pangungusap.
Ito ay ang ayos ng pangungusap na kadalasang ginagamit natin lalo na sa mga pasalitang Gawain.
Nauuna ang panaguri o ang bahagi nito sa simuno ng pangungusap.

Mga Halimbawa
Punung-puno ng iba’t ibang damdamin / ang musika.
Nangangahulugang Orihinal Pilipino Music / ang OPM.



2. Di-Karaniwan o Baligtad na ayos ng pangungusap
Ito ang ayos ng pangungusap na nauuna ang simuno sa panaguri ng pangungusap. Ang dalawang bahaging ito ay pinag-uugnay ng panandang ay.

Sa mga sumusunod na halimbawa, mapapansin na ang mga simuno na ang nauuna kaysa sa mga panaguri.

Mga Halimbawa
Ang musika / ay punung-puno ng damdamin.
Ang OPM / ay nangangahulugang Original Pilipino Music.
Ito / ay isang patunay ng pagiging malikhain ng mga Filipino.

Ang pangungusap ay salita o lipon ng mga salita na nagsasaad ng buong kaisipan o diwa.

Ang pangungusap ay may apat na uri ayon sa gamit. Ito ang sumusunod:

1. Pasalaysay o Paturol
Ito ay nagsasalaysay ng katotohanan o pangyayari. Lagi tiong nagtatapos sa tuldok.
Mga Halimbawa
Si Norberto ay isang matagumpay na arkitekto.
Ang mundo ay umiikot sa sarili nitong axis.
Ang daigdig ay ang tanging planetang may buhay.

2. Patanong
Ito ay nag-uusisa tungkol sa isang katotohanan o pangyayari. Tandang pananong(?) ang bantas sa hulihan nito.
Mga Halimbawa
Saan-saan matatagpuan ang magagandang tanawin ng Pilipinas?
Kailan ang huling pagsusulit para sa kasalukuyang semester?
Kanino makukuha ang mga klas kards?

3. Padamdam
Ito ay nagsasabi ng matinding damdamin gaya ng tuwa, lungkot, pagkagulat, paghanga, panghihinayang at iba pa. Karaniwang nagtatapos ito sa tandang panamdam. Maaari ring gamitin ang tandang pananong.
Mga Halimbawa
Ay! Tama pala ang sagot ko.
Ano? Hindi mo pa natatapos ang proyekto natin?
Yehey! Wala na namang pasok.

4. Pautos o Pakiusap
Ang pautos ay nagpapahayag ng obligasyong dapat tuparin, samantalang ang pakiusap ay nagpapahayag ng pag-utos sa magalang na pamamaraan. Nagtatapos ito sa tuldok.
Mga Halimbawa
Pautos
Mag-aral kang mabuti.
Nararapat lamang matutong sumunod ang mga mag-aaral ng seminary sa patakaran ng Bible School.

Pakiusap
Pakibigay mo naman ito sa iyong guro.
Maari bang iabot mo ang aklat na iyan?